وبلاگ گیله مرد

به نام خدایی که بر جان عاشق سلام است

با سلام به شما همراهان و خوانندگان فرهیخته ی وبلاگ گیله مرد ، نظر به اینکه نگارش و انتشار مطالب با محتوای اجتماعی و فرهنگی که در حال حاضر متناسب با نیازهای جامعه ی ایرانی باشد یکی از رسالت های ما در این وبلاگ است ، لذا بر آن شدیم تا در خصوص موضوع اجتماعی عفاف و حجاب که امروزه با هجمه های مختلف فرهنگی در شرایط بُغرنجی به سر می برد مطلب بنویسیم ، مقاله ای که به شما عزیزان ارائه می شود بدون هیچ قضاوت و جانب داری سیاسی و مذهبی نوشته شده و هدف آن تنها دادن آگاهی درست به خوانندگان ، برای اتخاذ یک تصمیم مناسب برای مهم ترین جلوه ی ظاهری ، اجتماعی و شخصیتی انسان یعنی پوشش است ؛ لذا در تهیه ی محتوای مقاله سعی شده تا از کلیه ی مباحث تاریخی ، اجتماعی ، اقتصادی ، سیاسی ، مذهبی و روانشناختی که در نوع پوشش یک جامعه مؤثر است وام گرفته شود و منابع آن نیز به شما ارائه گردد. با توجه به اینکه امروزه به دلیل مشغلات مختلف ، زمان برای همه از فشردگی خاصی برخوردار است و خواندن نگارش های طولانی از حوصله ی اکثر افراد خارج است لذا تصمیم گرفتیم که این مقاله ی طولانی اما مهم را در چند بخش و چند پست ارائه کنیم تا خوانندگان با شکیبایی بیشتری آن را دنبال کنند و نتیجه ی مطلوب را از آن کسب کنند چرا که نمی خواهیم کیفیت را فدای کمیت کنیم ؛ در انتها  از همه شما خواهشمندیم پس از مطالعه ی مقاله نظرات خود را برای هر بخش درج نمایید.

مقدمه ای بر لزوم پوشش برای انسان :

سال ها پیش وقتی هنوز دانش آموز بودم ، در دهه ی ۸۰ شمسی به همراه معلم حرفه و فن و دیگر اعضای کلاس به یک بازدید علمی از کارخانه ی ریسندگی و بافندگی رفتیم ، در این بازدید ضمن آشنا شدن با صنعت تبدیل پنبه و تولید نخ و نهایتاً انواع پارچه ، به اختصار نیز با تاریخچه ی صنعت نساجی و اهمیت پوشاک و داشتن پوشش برای انسان نیز آشنا شدیم ؛ لذا جمله ای که در مقدمه می نویسم سخنی است که توسط یک مهندس رشته ی نساجی که سرپرستی شرکت را بر عهده داشت بیان شد ؛ به گفته وی : انسان از روزی که از مادر خود زاده می شود و پا به این دنیای خاکی می گذارد ، بلافاصله توسط اطرافیان با یک جامه که همانا لباس سیسمونی و قنداق کودک است پوشیده می شود ، و در نهایت نیز پس از زندگی در این کره ی خاکی هنگامی که جهان خاکی را بدرود حیات کرد باز هم توسط اطرافیان با جامه ی دیگری به نام کفن بدنش پوشیده می شود ؛ لذا پوشش و لباس برای انسان چه در زمان حیات و چه پس از مرگ ، یک ضرورت حتمی و مهم است ؛ به طوری که همیشه پس از خوراک ، پوشاک دومین نیازمندی واجب برای حیات و ممات اوست.

پوشاک از اولین اختراعات مهم بشر اولیه برای حفاظت خود از گرما و سرما و رویدادهای مختلف جوی بود که برای رسیدن به این مقصود از برگ گیاهان و پوست حیوانات استفاده کرد ، از آنجایی که انسان موجودی کنجکاو و در عین حال خلاق است لذا با مشاهده ی پدیده های پیرامون خود توانست با استفاده از الیاف گیاهی مانند پنبه و الیاف جانوری مانند مو و پشم برای خود نخ بریسد و پارچه تهیه کند و از پارچه لباس بدوزد ، اما رفته رفته با پیشرفت بیشتر اجتماع انسانی از جامعه ی بدوی به جامعه ی روستایی و جامعه ی شهری ، به کارکردهای لباس علاوه بر نقش محافظت از پوست بدن ، کارکردهای دیگری نیز افزوده شد ، به طوری که معیارهایی مانند کارکرد اجتماعی ، زیبایی ، متانت ، حفظ شخصیت و غیره که جملگی جنبه ی معنوی دارند افزوده شد ، از سویی ذات و سرشت انسان نیز آمیخته به حیا و پاکی است لذا با استفاده از لباس ، خود را از بیگانگان می پوشاند تا کمتر دیده شود و بتواند با آسودگی خاطر در اجتماع انسانی جهت هرگونه فعالیت حضور پیدا کند ، اما انسان برای اینکه کارکردهای لازم را در هر زمینه ی اجتماعی داشته باشد باید پوشش مخصوص آن کار را به تن کند ، لذا یک انسان فارغ از نژاد ، قوم و مذهب در طول ۲۴ ساعت از پوشش های مختلفی استفاده می کند ، که عبارت اند از: انواع لباس راحتی و خانگی ، لباس زیر و بهداشتی ، لباس خواب ، لباس بیرون از منزل ، لباس ورزشی ، لباس شغلی ، لباس مجالس و مهمانی و غیره . بنا براین انسان متناسب با زمان و مکان پوشش های مختلف به تن می کند ، اما در این بین سلیقه ، مُد ، منطقه جغرافیایی ، مذهب ، آداب و سنن ، فرهنگ و اقتصاد نقش ویژه ای ایفا می کند که باعث می شود افراد در یک زمان و مکان واحد ( مانند حضور در یک فروشگاه مواد غذایی ) از لباس های مختلف با رنگ و مدل های مختلف استفاده کنند که برخی از آن ها با توجه به عرف , شرع و قوانین جامعه متناسب تر از برخی دیگر است ، در اینکه چه عواملی سبب می شود که یک فرد لباسی متناسب تر با این هنجارها بپوشد و فردی نا متناسب ، دلایل و توضیحات مختلفی وجود دارد که می تواند ، مذهبی ، فرهنگی ، اقتصادی و حتی روانشناختی باشد که در این مقاله قصد داریم در بخش های مختلف به شکل مقتضی به علل و عوامل این پدیده که امروز به شکل یک اپیدمی و ناهنجار اجتماعی تبدیل شده بپردازیم ؛ اما قبل از آن به تعریف واژه ی حجاب می پردازیم و سپس نگاهی به سیر تکاملی حجاب و پوشش در ایران داریم.

برای مطالعه بخش اول مقاله ی "حجاب و عفاف در بوته ی نقد" به ادامه مطلب مراجعه کنید. 

بخش اول مقاله به حجاب و عفاف در ایران باستان از ۳ هزار سال پیش از میلاد مسیح تا قبل از ظهور اسلام می پردازد ؛ که پوشاک زنان و مردان در تمدن های عیلام ، ماد ، پارس و پارت را در پنج سلسله ی عیلامی ، مادی ، هخامنشی ، اشکانی و ساسانی مطالعه و بررسی می کند.